Padel zonnebril: wanneer hij helpt en wanneer niet

Het korte antwoord

Dit is een van de lastigste onderwerpen op deze site, en wij gaan er niet omheen draaien: op de meeste padelavonden heb je geen zonnebril nodig en op een deel van de avonden werkt hij zelfs tegen je. Tegelijk zijn er situaties waarin je zonder bril de bal domweg niet ziet, en dan wil je weten wat je koopt.

Er speelt nog iets. Padel wordt gespeeld in een gesloten baan van twintig bij tien meter met vier mensen erin, waarvan er regelmatig eentje vlak achter je uithaalt. Oogbescherming is daarmee een serieus onderwerp, los van de zon. Alleen is een zonnebril niet automatisch oogbescherming, en dat onderscheid loopt in de praktijk door elkaar.

Hieronder staat wanneer een bril buiten wel helpt, waarom een gewone zonnebril juist gevaarlijk is, welke lenskleur en welke lichtdoorlaatbaarheid je nodig hebt, wat er gebeurt met je spatzicht en met het volgen van de bal door het glas, wat brildragers doen en waarom je binnen niets op je neus wilt. Alle bedragen zijn richtprijzen.

Buiten spelen met een lage zon

Begin met de vraag wanneer het probleem zich voordoet, want dat is smaller dan mensen denken.

De laagstaande zon is de echte vijand. Tussen ongeveer een uur na zonsopkomst en een uur voor zonsondergang staat de zon zo laag dat hij door het gaas en over het glas heen recht in je ogen kan schijnen. Precies op die momenten worden in Nederland de meeste banen gehuurd: vroeg in de ochtend voor het werk en aan het eind van de middag erna. Sta je op de verkeerde helft, dan kijk je bij elke opslag en bij elke lob in de zon.

Hoog in de lucht is het probleem kleiner. Midden op de dag staat de zon boven je en niet in je gezichtsveld. Dan speelt eerder verblinding door weerkaatsing: fel licht dat terugkaatst van de blauwe of groene baanmat en van het glas. Dat is vermoeiend, maar het kost je zelden een bal.

De wisseling van helft is het moeilijkste moment. Bij het wisselen van speelhelft gaat de speler die net comfortabel stond ineens tegen de zon in kijken. Wie dat weet, past zijn spel aan: speel de eerste twee punten na de wissel geen lobs die je zelf moet verwerken en houd de bal laag. Meer daarover in onze padeltactiek.

En hoe vaak speelt dat mee? Volgens de padelcijfers voor Nederland liggen er ruim drieduizend padelbanen in Nederland, waarvan ongeveer veertig procent overdekt. Van de banen die open liggen, wordt in de wintermaanden bovendien een groot deel 's avonds onder kunstlicht gebruikt. Reken er dus op dat de zon voor de meeste Nederlandse padellers hooguit een deel van het jaar en een deel van de dag een rol speelt. Dat rechtvaardigt zelden een dure aankoop, en wel een goedkope oplossing die je in je padeltas laat liggen.

Kortom: de zonnebril is een oplossing voor één specifiek probleem op één specifiek moment. Wie dat moment niet heeft, koopt er niets voor.

Waarom een gewone zonnebril gevaarlijk is

Nu het stuk dat er echt toe doet. Een gewone zonnebril op een padelbaan is niet neutraal, hij is een risico.

Waarom een modezonnebril niet thuishoort op de baan. Sportzorg.nl over oogletsel bij sport stelt dat ongeveer negentig procent van het oogletsel bij sport te voorkomen is, en waarschuwt daarbij expliciet voor gewone brillenglazen: in tien tot vijftien procent van de oogverwondingen zijn glasscherven de oorzaak. Een gewone zonnebril is ontworpen om er goed uit te zien, niet om een klap op te vangen. Krijg je een bal op je bril, dan verplaatst het montuur zich naar je oogkas en kan de lens breken. De scherven zitten dan op de slechtst denkbare plek.

Polycarbonaat is het materiaal waar het om draait. Dezelfde bron noemt polycarbonaat ongeveer tien keer zo sterk als gehard glas. Polycarbonaat buigt en veert in plaats van te versplinteren, en het is meteen de reden dat vrijwel elke sportbril er tegenwoordig mee is uitgerust. Staat er niets over het lensmateriaal in de omschrijving van een bril, ga er dan van uit dat het geen sportbril is.

Het montuur telt net zo hard. Een dun metalen montuur is bij een botsing een randje metaal langs je oogkas. Sportbrillen hebben daarom een montuur van flexibel kunststof, vaak Grilamid of TR-90, dat vervormt en terugveert. Volgens een gespecialiseerde sportbrilwinkel wegen dat soort monturen doorgaans minder dan dertig gram, en dat merk je na een uur spelen.

Bestaat er een veiligheidsnorm? Ja, maar er is er geen die specifiek voor padel is geschreven. De relevante norm voor sportbrillen is de Amerikaanse ASTM F803, voluit Standard Specification for Eye Protectors for Selected Sports. Die norm dekt onder meer racketsporten en stelt eisen aan zowel de optische kwaliteit als de mechanische kant, met een test op inslag bij hoge snelheid. In Europa is de bekendste norm voor oogbescherming NEN-EN 166, maar dat is de algemene norm voor persoonlijke oogbescherming op het werk en niet voor sport. Zie je bij een bril de aanduiding ASTM F803 staan, dan is dat het sterkste signaal dat er daadwerkelijk op inslag is getest. Zie je geen enkele norm, ga er dan van uit dat het puur een zonnebril is.

Heeft een sportbril als oogbescherming zin in padel? Eerlijk antwoord: ja, maar het is geen breed gedragen gewoonte en de meeste padellers zullen nooit een bal in hun oog krijgen. Het risico is klein maar de schade is groot, en het risico is bovendien niet gelijk verdeeld. Het gevaarlijkste moment is een smash van je eigen partner die vlak achter je uithaalt, of een bal die hard van het glas terugkomt terwijl jij de andere kant op kijkt. Wie op dat punt geen risico wil lopen, koopt een bril die aan een sportnorm voldoet en niet een zonnebril met een sportief montuur. Sportzorg raadt daarbij open eyeguards zonder lens af, want daar kan een bal doorheen komen. Meer over de risico's van deze sport staat op onze pagina over padelblessures.

Lenskleur, lichtdoorlaatbaarheid en contrast

De grootste denkfout bij zonnebrillen op de baan is dat donkerder beter is. Dat is precies verkeerd om. Je hebt een gele bal nodig die je tegen een blauwe of groene baan, tegen glas en tegen een lucht die van wit naar donkerblauw wisselt moet blijven zien. Elke procent licht die je wegneemt, gaat ook van dat contrast af.

Lichtdoorlaatbaarheid in categorieën. Zonnebrilglazen worden ingedeeld in vijf categorieën naar hoeveel licht ze doorlaten. Categorie 0 laat tachtig tot honderd procent door, categorie 1 drieënveertig tot tachtig procent, categorie 2 achttien tot drieënveertig procent, categorie 3 acht tot achttien procent en categorie 4 slechts drie tot acht procent. Categorie 3 is wat de meeste vakantiezonnebrillen zijn, categorie 4 is bergsport en is niet toegestaan in het verkeer.

De indeling in categorieën met de bijbehorende lichtdoorlaatbaarheid is de gangbare Europese classificatie voor zonnebrilglazen.

Waarom een te donkere lens de bal juist slechter zichtbaar maakt. Twee dingen tegelijk. Ten eerste zakt de absolute hoeveelheid licht die je oog binnenkomt, waardoor je pupil opengaat en je scherptediepte afneemt. Ten tweede, en dat is belangrijker, drukt een sterk gekleurde donkere lens de verschillen tussen de bal en de achtergrond in elkaar. Een gele bal tegen een blauwe mat is bij daglicht een enorm contrast; achter een donkergrijze categorie 3 lens wordt het grijsgeel tegen grijsblauw. En zodra de bal in de schaduw van de achterwand komt, ben je hem kwijt.

Lenskleur. Bruin en amber zijn voor balsporten de klassieke keuze omdat ze blauw licht wegfilteren en daarmee het contrast tussen een gele bal en de achtergrond opvoeren. Grijs houdt kleuren neutraal en dempt alleen de helderheid; dat is prettig als je de baankleuren juist normaal wilt zien. Roze en rode tinten worden ook gebruikt om contrast op te voeren bij zwak licht. Wat je moet vermijden zijn diep gespiegelde donkere lenzen die vooral voor het uiterlijk zijn gemaakt.

Meekleurende lenzen zijn de praktische uitweg. Een fotochrome lens gaat afhankelijk van het licht ongeveer van categorie 0 naar categorie 3 en terug. Voor iemand die de ene avond binnen speelt en de andere buiten in de zon is dat de enige oplossing waarbij je maar één bril hoeft mee te nemen. De keerzijde: ze reageren niet ogenblikkelijk, en achter glas gaan ze minder ver dicht. Op een padelbaan met glazen wanden zit je meestal in de open lucht, dus daar werkt het wel.

Gepolariseerd, ja of nee. Polarisatie haalt weerkaatsing van gladde oppervlakken weg en is heerlijk op het water. Op een padelbaan zijn de glaswanden zelf een reflecterend oppervlak, en polarisatie kan de manier waarop je die weerkaatsingen ziet veranderen. Als je twijfelt: probeer hem eerst een avond en let erop of je de achterwand nog goed kunt inschatten.

Spatzicht en de bal door het glas volgen

Naast licht speelt er iets wat vaak wordt vergeten: een bril verandert de vorm van je gezichtsveld en de manier waarop je de baan leest.

Spatzicht is in padel geen luxe. Je staat naast een medespeler die je nooit rechtstreeks aankijkt maar wel voortdurend in de gaten houdt. Je weet uit je ooghoek waar hij staat en of hij de bal neemt. Daarbij komt dat de zijwanden en het gaas binnen je gezichtsveld liggen en je oriëntatie bepalen. Een montuur met dikke veren, of lenzen die aan de zijkant abrupt ophouden, hakken daar een stuk uit. Kies daarom een wrap, een sterk gebogen lens die om je gezicht heen loopt, met dunne veren.

De bal door het glas volgen. Dit is de moeilijkste vaardigheid in padel en tegelijk de reden waarom veel spelers uiteindelijk zonder bril spelen. Een bal die op de achterwand komt zie je door het glas heen aankomen, en dat beeld is al zwakker dan een direct beeld: er zit een reflectie op, er zit stof op en er staat iemand achter de baan. Leg daar een lens overheen die acht tot achttien procent licht doorlaat en het beeld dat je nodig hebt om je positie te kiezen wordt zwak. Dit is meteen de sterkste reden om, als je toch een bril op wilt, een lichte categorie te kiezen.

Beslaan. Padel is intensief, je zweet, en je wisselt van beweging naar stilstand tijdens de opslag. Een lens die vlak tegen je gezicht ligt slaat dan aan. Zoek naar ventilatiegaten boven in het montuur, een anti-condenslaag en neuspads van zachte rubber die de bril net iets van je gezicht af houden. Een bril die beslaat is op de baan gevaarlijker dan geen bril, want je gaat hem afzetten op het moment dat je er het meeste last van hebt.

Blijft hij zitten. Padel bestaat uit korte sprints, snel afremmen en veel bewegingen van je hoofd. Test in de winkel of de bril blijft zitten als je snel met je hoofd schudt en als je voorover buigt om een bal onder het net vandaan te halen. Rubber neuspads en veren met een licht gebogen uiteinde achter je oor doen daar het werk. Een bril die je twee keer per game recht moet zetten, kost je meer punten dan de zon.

Brildragers: sterkte, lenzen of clip-in

Voor brildragers ligt het anders, want die hebben niet de keuze om niets op te zetten. Er zijn drie routes en ze verschillen sterk in prijs en in comfort.

1. Sterkte in de sportbril zelf. De sterkte wordt in de gebogen sportglazen geslepen. Dat geeft het stevigste geheel, het beste spatzicht en niets dat kan verschuiven. Nadeel is de prijs en het feit dat sterk gebogen glazen bij hogere sterktes lastiger te maken zijn; niet elke sterkte kan in elk montuur. Bij een gespecialiseerde sportbrilwinkel beginnen sportbrillen op sterkte rond de honderd euro en loopt dat op naarmate je sterkte en je glazen ingewikkelder worden.

2. Contactlenzen plus een gewone sportzonnebril. Voor veel padellers de praktische winnaar. Je houdt een volledig, onvervormd gezichtsveld, je kunt elke sportbril kopen die je wilt en je kunt hem tussendoor afzetten zonder blind te zijn. Nadelen: droge ogen in een warme hal met droge lucht, en het risico dat een lens verschuift als er zweet of stof in je oog komt. Wie nog nooit lenzen heeft gedragen, moet daar niet op een toernooidag mee beginnen.

3. Een clip-in achter de lens. Een klein montuurtje met jouw sterkte dat achter de gebogen buitenlens klikt. Dit is meestal de goedkoopste manier om sterkte in een sportbril te krijgen en je kunt de buitenlens wisselen voor een andere lenskleur. De keerzijde: het is een extra oppervlak dat kan beslaan, het zit dichter bij je oog, en de randen van het clip-in montuurtje zitten wel degelijk in je gezichtsveld.

Richtprijzen. Een sportbril zonder sterkte ligt grofweg tussen de vijfentwintig en honderdvijftig euro, afhankelijk van lens, montuur en of er meerdere lenzen bij zitten.

De belangrijkste boodschap voor brildragers: speel niet met je gewone bril op. Dat is de enige harde regel op deze pagina. Wie geen zin heeft in lenzen en geen sportbril wil kopen, speelt liever zonder bril met wat minder scherp zicht dan met glas voor zijn oogkas.

Laat je bij twijfel adviseren door een opticien die sportbrillen doet en neem je racket mee als het kan. De pasvorm hangt namelijk mede af van hoe je je hoofd houdt bij een bandeja en een smash, en dat is precies wat je in een winkel niet nadoet.

De zoekpagina's hieronder zetten het aanbod naast elkaar. Dat zijn affiliatelinks: koop je er iets, dan ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding van de winkel en betaal jij niets extra. Hoe wij werken staat in onze affiliate disclosure.

Binnen speel je zonder zonnebril

Er is nog een reden waarom deze pagina zo genuanceerd is: een groot deel van de padel in Nederland wordt binnen gespeeld, en binnen wil je geen zonnebril.

Wat er binnen misgaat. Er is geen zon, dus er is geen probleem om op te lossen. Wat er wel is, is kunstlicht dat vanaf het plafond komt, een warme hal en een bal die soms voor een lichte achtergrond langs gaat. Elke lens die licht wegneemt maakt dat beeld slechter. Daarbovenop komt condens: in een hal die tijdens een drukke avond opwarmt terwijl jij zweet, slaat een lens dicht tegen je gezicht binnen twee games aan.

De bal is binnen ook anders te lezen. Onder kunstlicht valt de schaduw anders en zie je de draaiing van de bal minder goed. Dat is een van de redenen waarom spelers die van buiten naar binnen overstappen de eerste keren moeite hebben met het inschatten van een bal die van het glas komt. Daar helpt geen bril bij, wel gewenning en verse padelballen die nog goed stuiteren.

Wat je binnen wel doet. Als je uit gewoonte iets op wilt, kies dan een heldere lens van categorie 0 die niets van je licht afsnoept en die je puur draagt als bescherming. Verder is de eerlijke aanbeveling: laat de bril in je padeltas en zorg dat je binnen droog blijft. Een hoofdband en een polsband doen binnen meer voor je zicht dan welke lens ook, want zweet in je ogen is binnen het echte probleem. Zie onze pagina over de padelpet voor die vergelijking.

Overstappen tussen binnen en buiten. Speel je door het jaar heen op allebei, dan is een bril met verwisselbare lenzen of een meekleurende lens de enige aankoop die je niet halverwege het seizoen weer opzij legt. Koop je één vaste donkere lens, dan is de kans groot dat hij van oktober tot april in je tas ligt.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Een bril lost één probleem op. Deze pagina's gaan over de rest van je spel en je uitrusting.